Krew pępowinowa źródłem komórek macierzystych

Znalezienie właściwej odpowiedzi na powyższe pytania, wymaga poruszenia kilku kluczowych zagadnień i przyjrzeniu im się z bliska.

Dlaczego krew akurat z pępowiny?

Krew pępowinowa jest znakomitym źródłem komórek macierzystych, stosowanych obecnie w leczeniu ok. 70 chorób W przypadku konieczności wykonania przeszczepu wykorzystanie zdeponowanej krwi pępowinowej pozwoli na uniknięcie długotrwałego i nie zawsze owocnego poszukiwania dawcy oraz zniweluje ryzyko wystąpienia choroby: przeszczep przeciw biorcy (GvHD ang. Graft versus Host Disease) która często ma miejsce w przypadku przeszczepienia komórek szpiku

Na całym świecie prowadzone są intensywne badania nad zastosowaniem komórek macierzystych, a ich efekty dają nadzieję na wygranie walki z wieloma nieuleczalnymi obecnie chorobami. Zainteresowanie komórkami macierzystymi oraz badania nad możliwościami ich wykorzystania nie są, jak mogłoby się zdawać, kwestią ostatnich kilku lat. Dotychczas głównym źródłem ich pozyskiwania był szpik kostny i wykorzystywanie komórek macierzystych szpiku kostnego do dokonywania przeszczepów jest metodą powszechnie stosowaną, sprawdzoną i skuteczną, jednakże posiadającą również niedogodności. Pierwszym zasadniczym problemem jest znalezienie dawcy szpiku. Niejednokrotnie proces ten jest bardzo długotrwały, pochłaniający czas i niestety –nie zawsze zwieńczony sukcesem. Częstokroć znalezienie dawcy trwa po prostu zbyt długo…

Drugim równie ważnym problemem jest kwestia odrzucenia przeszczepu przez biorcę (choroba zwana: przeszczep przeciw biorcy GvHD ang. Graft versus Host Disease), która spowodowana może być różnymi czynnikami np. niezgodnością tkankową i która zdarza się wielu przypadkach. Chęć jak najlepszego rozwiązania obu tych problemów skłoniły naukowców do poszukiwania innego, alternatywnego źródła komórek macierzystych. Przez długi okres prace i badania skoncentrowane były na embrionalnych komórkach macierzystych – jednakże liczne dylematy natury moralno-etycznej nie pozwoliły na uznanie tego źródła komórek macierzystych za dobre i powszechnie akceptowalne. W latach 70-tych ubiegłego wieku świat medycyny skierował swą uwagę w stronę komórek macierzystych z krwi pępowinowej – i jak się okazało, było to odkrycie na miarę XX wieku dające nadzieję na wygranie walki z wieloma nieuleczalnymi obecnie chorobami.

Czym są komórki macierzyste?

Komórki macierzyste to pierwotne komórki ludzkiego organizmu, które dzięki posiadanej właściwości do przekształcania się w każdy typ ludzkich komórek, mogą dać początek wszystkim dowolnym komórkom budującym ludzkie ciało. Przy tym komórki te posiadają wprost nieocenioną zdolność do samoodnawiania i różnicowania. W organizmie człowieka dzielą się one przez całe życie, przez co umożliwiają swoistą „naprawę” niesprawnych części ludzkiego organizmu. Z komórek tych powstają i rozwijają się takie części ciała, jak: kości, nerwy, mięśnie, skóra, organy i komórki krwi .Im starsze komórki macierzyste tym ich zdolność do przekształcania się jest mniejsza – dlatego też „ młode” komórki z krwi pępowinowej są tak niezwykle cenne. Zamrożone w ciekłym azocie mogą być przechowywane przez okres wielu lat nie tracąc swojej „młodości” i nie podlegając wpływowi otoczenia. Zastosowanie komórek macierzystych obecnie i dalsze perspektywy ich wykorzystania Wykorzystując do przeszczepów komórki macierzyste z krwi pępowinowej problem znalezienia dawcy czy odrzucenia przeszczepu zredukować można do absolutnego minimum.

W przypadku przeszczepu autologicznego, tzn. przeszczepu, który jest dokonywany osobie, która jest równocześnie dawcą, nie występuje reakcja odrzucenia. Z kolei w przypadku alloprzeszczepów, tzn. przeszczepów dokonywanych osobom, które nie są równocześnie dawcami przeszczepianych organów, występuje niewielkie ryzyko późniejszych powikłań. Komórek macierzystych używa się dziś m.in. do leczenia: chłoniaków, różnych odmian białaczki, zaburzeń układu immunologicznego, anemii, raka piersi, nabytych defektów szpiku kostnego. Szacuje się, że na świecie wykonano ponad 6000 przeszczepów krwi pępowinowej a na liście schorzeń, które można dzięki nim wyleczyć znajduje się już 70 chorób. Na badania nad komórkami macierzystymi i sposobami ich zastosowania w terapii chorób wydawane są ogromne sumy pieniędzy, co zdecydowanie jest gwarantem błyskawicznego postępu w tej dziedzinie i niesie ze sobą dziesiątki nowych, potencjalnych możliwości takiego wykorzystania komórek macierzystych, o których dziś naukowcy i badacze nie mają jeszcze pojęcia. Prace ,w które zaangażowane są zespoły wybitnych specjalistów, prowadzone są na całym świecie i generalnie nie ma miesiąca, aby w specjalistycznych publikacjach nie ukazało się kolejne doniesienie co do perspektyw wykorzystania komórek macierzystych. Cały czas trwają również intensywne prace nad namnażaniem komórek macierzystych w systemie in vitro, co umożliwi stosowanie w leczeniu nawet bardzo małych porcji krwi pępowinowej.

Jak pozyskać komórki macierzyste?

Życiodajne komórki macierzyste z krwi pępowinowej pozyskać można tylko jeden jedyny raz w życiu – podczas narodzin dziecka. Pobranie krwi , która pozostaje po porodzie w części płodowej łożyska i w sznurze pępowinowym, tj. w strukturze zwanej popłodem, następuje w momencie porodu – tuż po urodzeniu dziecka, lecz jeszcze przed urodzeniem łożyska. Zabieg ten trwa zaledwie kilka minut i jest całkowicie bezpieczny i bezbolesny zarówno dla matki, jak i dla dziecka – jest to jedyna całkowicie nieinwazyjna metoda uzyskania komórek macierzystych. Pobrana krew jest dostarczana do laboratorium, gdzie jest poddana specjalistycznym badaniom i preparatyce a następnie zostaje zamrożona i pozostaje do wyłącznej dyspozycji rodziców dziecka, od którego została pobrana. Decyzja, którą naprawdę warto podjąć. Pobierając i deponując krew pępowinową naszego dziecka kupujemy dla niego swoistą polisę na życie. Świadomość, że bezcenne komórki macierzyste są cały czas „na wyciągnięcie ręki” pozwoli wielu rodzicom spoglądać w przyszłość z mniejszym strachem. W tej chwili nie wiemy, dokąd zaprowadzi nas nauka w badaniach nad komórkami macierzystymi – jednak w świetle aktualnych odkryć i doniesień możemy być pewni, że bankując krew pępowinową, możemy w bardzo prosty i skuteczny sposób zapewnić naszemu dziecku to, co najcenniejsze- bezpieczeństwo.

Autor: Daria Malicka